Vượt Qua Kỹ Thuật
Mỗi cuốn tiểu thuyết wuxia cuối cùng đều đến cùng một nhận thức: cấp độ cao nhất của võ thuật vượt qua võ thuật.
Dugu Qiubai (独孤求败), nhân vật kiếm sỹ huyền thoại trong tiểu thuyết của Kim Dung (金庸), đã tiến qua một loạt kiếm — mỗi thanh đại diện cho một giai đoạn phát triển. Thanh kiếm nặng của ông đại diện cho sức mạnh. Thanh kiếm gỗ của ông đại diện cho kỹ năng. Giai đoạn cuối cùng của ông? Không cần kiếm nữa. Kiếm sỹ thật sự đã làm chủ kiếm không còn cần kiếm nữa.
Điều này không phải là sự huyền bí hư ảo. Đây là một quan điểm triết học có nguồn gốc sâu sắc trong tư tưởng Trung Quốc, và việc hiểu nó là điều cần thiết để hiểu thực sự về điều gì khiến tiểu thuyết wuxia trở nên đặc biệt.
Nền Tảng Đạo
Khái niệm wu wei (无为) — thường được dịch là "không hành động" hoặc "hành động không nỗ lực" — là trung tâm của triết lý Đạo giáo. Nó không có nghĩa là không làm gì cả. Nó nghĩa là hành động trong sự hòa hợp hoàn hảo với tình huống, không cưỡng ép, không gượng ép, không có sự can thiệp của cái tôi.
Khi áp dụng vào võ thuật, wu wei có nghĩa là chiến đấu mà không cần phải chiến đấu. Bậc thầy không áp đặt ý chí của mình vào cuộc chiến. Họ phản ứng với những gì đang xảy ra với sự chính xác và nhạy bén hoàn hảo đến mức đối thủ tự hủy diệt bản thân.
Điều này nghe có vẻ trừu tượng cho đến khi bạn thấy nó được thực hành. Trong Cười, Kiêu Hãnh Lữ Khách, Phong Thanh Dương (风清扬) dạy Linh Hưu Trung (令狐冲) "Chín Thanh Kiếm Dugu" — một kỹ thuật hoàn toàn dựa trên việc xác định và khai thác điểm yếu của đối thủ. Không có những động tác cố định. Chỉ có quan sát và phản ứng. Kỹ thuật, theo một cách nào đó, là sự vắng mặt của kỹ thuật.
Lớp Bề Tinh Thần
Phật giáo thêm một chiều kích khác. Câu nổi tiếng trong Kinh Pháp Hoa — "hình tướng là hư vô, hư vô là hình tướng" (色即是空，空即是色) — xuất hiện trong tiểu thuyết wuxia như là ý tưởng rằng võ thuật tối thượng là cái không tồn tại.
Hòa thượng Quét Rác trong Đại Tiên và Hạ Tiên hiện thân cho điều này. Ông đã dành hàng thập kỷ để đọc các sách hướng dẫn võ thuật trong thư viện Thiếu Lâm mà không thực hành bất cứ điều gì. Nhưng ông lại là nhân vật quyền năng nhất trong tiểu thuyết. Sức mạnh của ông không đến từ kỹ thuật mà từ sự hiểu biết — và trong khung cảnh Phật giáo, sự hiểu biết có nghĩa là nhìn thấy qua ảo giác rằng kỹ thuật quan trọng.
Nghịch Lý Thực Tiễn
Đây là nghịch lý khiến triết học wuxia trở nên thú vị hơn là chỉ huyền bí: bạn không thể bỏ qua kỹ thuật. Dugu Qiubai không bắt đầu với một thanh kiếm không. Ông bắt đầu với một thanh kiếm nặng và làm việc suốt hàng thập kỷ để đạt được điểm mà thanh kiếm trở nên không cần thiết.
Nhận thức triết học — rằng cấp độ cao nhất vượt qua kỹ thuật — chỉ có sẵn cho những người đã thành thạo kỹ thuật trước đó. Bạn không thể không có hình thức cho đến khi bạn học kỹ hình thức. Bạn không thể vượt qua kiếm cho đến khi bạn thật sự hiểu kiếm.
Đây là lý do mà các phân đoạn huấn luyện trong wuxia lại quan trọng. Chúng không chỉ là những phần tăng cường sức mạnh. Chúng là nền tảng cần thiết cho bước đột phá triết học mà thể loại này coi là thành tựu thật sự. Đáng để đọc tiếp: Khái Niệm Mặt (Mianzi) trong Thế Giới Võ Thuật.
Tại Sao Điều Này Cảm Ứng
Ý tưởng rằng việc làm chủ dẫn đến sự đơn giản không chỉ độc quyền với văn hóa Trung Quốc. Nhạc sĩ thường nói về việc học tất cả các quy tắc để bạn có thể phá vỡ chúng. Vận động viên nói về việc "ở trong vùng" — một trạng thái biểu diễn không nỗ lực mà chỉ xuất hiện sau nhiều năm thực hành.
Tiểu thuyết wuxia lấy trải nghiệm phổ quát này và đưa nó vào một khung triết học. Đạo của Kiếm không thực sự chỉ về kiếm. Nó đề cập đến mối quan hệ giữa nỗ lực và sự vượt qua, giữa việc học và hiểu biết, giữa hành động và tồn tại.