Hollywood Ontdekt de Shanhaijing (Soort Van)
Hollywood heeft tientallen jaren Griekse, Noorse en Egyptische mythologie mijnen voor blockbuster materiaal. Chinese mythologie — een van de rijkste, meest complexe mythologische systemen ter wereld — is tot onlangs grotendeels genegeerd. Toen westerse studio's eindelijk hun aandacht naar het oosten richtten, varieerden de resultaten van respectvolle aanpassingen tot gênante culturele samenvoegingen die Chinese publieken deden voorover buigen.
De Shanhaijing (山海经 Shānhǎi Jīng) alleen bevat genoeg materiaal voor honderd films: kosmische draken, gedaanteverwisselende vossen, reuzen die de zon achternazitten, bergen die lopen en een onderwaterpaleissysteem dat complexer is dan alles wat Atlantis ooit te bieden had. Dus waarom heeft Hollywood moeite om het goed te krijgen?
Mulan: De Pionier
Disney's animatiefilm Mulan uit 1998 was de eerste grote Hollywoodfilm die voornamelijk uit Chinese bronnen putte. Het verhaal van Hua Mulan (花木兰 Huā Mùlán) — een vrouw die zich als man verkleedt om de plaats van haar vader in het leger in te nemen — komt uit de Ballade van Mulan, een volkslied dat dateert uit de Noordelijke Wei-dynastie (386–534 CE).
De geanimeerde versie voegde een pratende draak genaamd Mushu, krekels als helpers en muzikale nummers toe. Geen van deze elementen komt voor in de oorspronkelijke legende. Chinese publieken hadden gemengde reacties — het verhaal was bekend, maar de uitvoering voelde duidelijk Amerikaans aan. De draak Mushu leek in het bijzonder niet op de majestueuze long (龙 lóng) uit de Chinese mythologie. Hij was een gebralde hagedis in de stijl van Eddie Murphy, wat ruwweg gelijkstaat aan het omvormen van Zeus tot een stand-up comedian. Je zou ook De Code van Jianghu: On geschreven Regels van de Martial Wereld leuk kunnen vinden.
De live-action remake uit 2020 probeerde de koers te corrigeren door Mushu te verwijderen en een fenixgeest toe te voegen, verwijzend naar de Fenghuang (凤凰 fènghuáng). Het resultaat was cultureel respectvoller, maar ook narratief verwarrender — de film probeerde het concept van qi (气 qì) als een bovennatuurlijk krachtsysteem te incorporeren zonder echt uit te leggen wat qi betekent in de Chinese filosofische traditie.
Kung Fu Panda: Per ongeluk Goed
Ironisch genoeg was een van de meest succesvolle Hollywood-aanpassingen van Chinese cultuur helemaal niet gebaseerd op een specifieke mythe. Kung Fu Panda (2008) leende rijkelijk van Chinese filosofische concepten — de Dragon Scroll, het concept van de Dragon Warrior (龙武士 Lóng Wǔshì), het idee dat er geen geheim ingrediënt is — en verpakte ze in een verhaal dat door Chinese publieken overweldigend werd omarmd.
De film slaagde omdat hij de onderliggende filosofie respecteerde in plaats van de Chinese cultuur te behandelen als een kostuum om over een standaard Westerse plot te draperen. Wanneer Po de Dragon Scroll opent en alleen zijn eigen reflectie ziet, ervaart hij een oprechte inzicht uit het Chan-boeddhisme (禅宗 Chánzōng): de schat die je zoekt is al in jou. Dat is geen Hollywood-uitvinding. Dat is een tweeduizend jaar oude leer.
Shang-Chi: Het MCU Betreedt de Mythologie
Marvel's Shang-Chi and the Legend of the Ten Rings (2021) markeerde Hollywoods meest ambitieuze poging om Chinese mythologie te integreren in een blockbusterfranchise. De film features een dorp genaamd Ta Lo — een verborgen mythologisch rijk geïnspireerd door de Tao (道 Dào) — bevolkt door wezens uit de Chinese mythologie, waaronder een Grote Beschermer die lijkt op een traditionele Chinese draak en een zielverslindend creatuur met visuele echo's van de Hundun (混沌 hùndùn), het chaosbeest van de Shanhaijing.
De film verwijst ook naar het concept van mythologische verborgen werelden, wat direct verband houdt met de beschrijvingen van paradijzen zoals de Kunlun Berg (昆仑山 Kūnlún Shān) en het Penglai Eiland (蓬莱 Pénglái) — plaatsen die bestaan buiten het bereik van gewone stervelingen, toegankelijk alleen voor helden en onsterfelijken.
Shang-Chi is imperfect — het filtert nog steeds Chinese mythologie door een Marvel-formule die elke vijftien minuten vechtscenes vereist. Maar het vertegenwoordigt een oprechte vooruitgang. De mythologische wezens lijken in een Chinese mythologische context te behoren in plaats van opnieuw gekleurde Westerse draken te zijn.
Het Vertaalprobleem
De fundamentele uitdaging waarmee Hollywood wordt geconfronteerd met Chinese mythologie is vertaling — niet alleen linguïstisch, maar ook conceptueel. Chinese mythologie werkt niet met dezelfde aannames als Westerse mythologie.
In de Griekse mythologie hebben goden menselijke persoonlijkheden en raken ze betrokken bij onbelangrijke vete. In de Noorse mythologie bouwt alles op naar Ragnarok, een climax van een laatste strijd. Deze structuren vertalen gemakkelijk naar Hollywood's drie-acten formule.
Chinese mythologie is anders. De Shanhaijing is geen narratief — het is een catalogus. De Daoïstische filosofische traditie waardeert wu wei (无为 wúwéi), non-actie, wat het tegenovergestelde is van waar Hollywood blockbusters op zijn gebouwd. Het concept van het Mandaat van de Hemel (天命 tiānmìng) houdt een langzame morele achteruitgang in in plaats van dramatische confrontaties met schurken.
Om Chinese mythologie succesvol aan te passen, zou Hollywood zijn storytelling-sjablonen opnieuw moeten heroverwegen — iets wat de industrie pas begint te doen.
De Chinese Filmindustrie Reageert
Terwijl Hollywood voorzichtig de Chinese mythologie benadert, duikt China's eigen filmindustrie er met beide benen in. Films zoals Ne Zha (哪吒 Nézhā, 2019) en Jiang Ziya (姜子牙 Jiāng Zǐyá, 2020) putten rechtstreeks uit de Fengshen Yanyi (封神演义 Fēngshén Yǎnyì), de Ming-dynastie roman die de oorlogen tussen goden in kaart brengt. De blockbuster van 2023, Creation of the Gods, paste hetzelfde bronmateriaal aan met een enorm budget en visuele effecten van Hollywood-kwaliteit.
Deze films hoeven niet uit te leggen wat een draak is, wat de Jade Keizer (玉皇大帝 Yùhuáng Dàdì) doet, of waarom de Negen-Gezwinde Vos (九尾狐 jiǔwěihú) gevaarlijk is. De culturele context is ingebouwd in het publiek. Dit geeft Chinese filmmakers een enorme voorsprong bij het aanpassen van hun eigen mythologie — een voordeel dat Hollywood, hoe goed bedoeld ook, nooit volledig kan repliceren.
Wat Komt Volgend
De meest veelbelovende ontwikkeling is niet Hollywood dat Chinese mythologie aanpast — het zijn Chinese studio's die mythologische films creëren met wereldwijde distributie. Terwijl streamingplatformen geografische grenzen vervagen, krijgen publieken wereldwijd directe toegang tot Chinese mythologische cinema zonder de Hollywood vertaallaag.
De Shanhaijing heeft tweeduizend jaar gewacht op de visuele technologie om zijn wezens recht te doen. De vraag is niet meer of deze verhalen wereldwijde publieken zullen bereiken, maar wie ze zal vertellen — en of het vertellen de complexiteit zal eren die Chinese mythologie een van de grootste verbeeldingsprestaties van de mensheid maakt.