Thể Loại Không Bao Giờ Chết
Kiếm hiệp đã nhiều lần bị tuyên bố "chết" hơn cả những phản diện trong tiểu thuyết của Kim Dung (金庸 Jīn Yōng). Khi Kim Dung ngừng viết vào năm 1972, các nhà phê bình cho rằng thời kỳ hoàng kim đã kết thúc. Khi Cổ Long (古龙 Gǔ Lóng) qua đời năm 1985, họ nói truyền thống cũng chết theo ông. Khi điện ảnh Hồng Kông suy thoái vào cuối thập niên 1990, người ta nói phương tiện truyền hình kiếm hiệp đã hết thời. Khi tiểu thuyết mạng bùng nổ trong những năm 2000, những người bảo thủ cho rằng thể loại đã bị pha loãng đến mức không thể nhận ra.
Mỗi lần như vậy, kiếm hiệp lại thích nghi. Thay đổi hình thức. Tìm được khán giả mới. Đổ bể sự hoài nghi của các nhà phê bình. Hai nghìn năm bền bỉ cho thấy thể loại này không đi đâu cả.
Kiếm Hiệp Cổ Điển: Kinh Điển
Giai đoạn "cổ điển" của kiếm hiệp – đại khái từ 1954 đến 1985 – sản sinh ra ba tác giả vẫn được xem là tiêu chuẩn vàng của thể loại:
Lương Vũ Sinh (梁羽生) mở đầu tiểu thuyết kiếm hiệp hiện đại năm 1954 với tác phẩm Hạc Khởi Côn Lôn (The Crane Startles Kunlun). Phong cách ông cổ điển và mang tính văn học, chịu ảnh hưởng nặng nề từ thơ Đường và các sử liệu lịch sử chính thức. Các anh hùng của ông là học giả - chiến binh, thường trích thơ giữa trận đấu và tranh luận triết lý Nho giáo giữa các cuộc thương chiến.
Kim Dung (Jin Yong) biến thể loại trở nên gần như một nghệ thuật văn học. Mười bốn tiểu thuyết của ông xây dựng một vũ trụ liên kết xuyên suốt nhiều thế kỷ lịch sử Trung Quốc. Việc xây dựng thế giới mang tính bách khoa — các sự kiện lịch sử thực gắn kết với nhân vật hư cấu một cách liền mạch đến mức độc giả đôi khi không phân biệt được đâu là lịch sử đâu là tưởng tượng. Hệ thống võ thuật của ông nhất quán nội tại, tâm lý nhân vật phức tạp thật sự, và các mạch truyện tạo căng thẳng xuyên suốt hàng nghìn trang.
Cổ Long (Gu Long) giải cấu trúc tất cả những gì Kim Dung xây dựng. Nếu Kim Dung văn phong rộng rãi, tỉ mỉ thì Cổ Long ngắn gọn và mang tính điện ảnh. Nếu anh hùng Kim Dung là những người tốt đối mặt với những phức tạp đạo đức thì nhân vật Cổ Long là những kẻ cô đơn đầy tổn thương, chứng kiến quá nhiều xấu xa của giang hồ (江湖 jiānghú). Màn đấu võ của ông chẳng kéo dài quá ba câu miêu tả. Tiểu thuyết ông đọc như phim noir mang hình thức kiếm hiệp. Đọc thêm: Tiểu thuyết mạng kiếm hiệp: Cuộc cách mạng trên mạng trong truyện võ hiệp.
Ba tác giả này đã thiết lập các quy ước định nghĩa kiếm hiệp cổ điển: bối cảnh lịch sử, hệ thống võ thuật chi tiết, chính trị phái phức tạp, chiều sâu triết học và nhân vật chính phát triển qua thử thách đạo đức.
Kiếm Hiệp Mới: Tiểu Thuyết Mạng và Hơn Thế Nữa
Internet đã làm thay đổi việc xuất bản kiếm hiệp. Bắt đầu từ cuối những năm 1990, các nền tảng văn học mạng Trung Quốc – như Qidian (起点中文网), Tấn Giang (晋江文学城) và nhiều nền tảng khác – tạo ra một hệ sinh thái cho phép bất kỳ ai cũng có thể đăng truyện theo chương và xây dựng độc giả riêng.
Số lượng truyện là khổng lồ. Hàng triệu tiểu thuyết kiếm hiệp và liên quan được xuất bản với tốc độ mỗi ngày một chương, có truyện kéo dài đến hàng nghìn phần. Những tác phẩm hay nhất thật sự có tính đổi mới cao. Chất lượng trung bình thì... rất đa dạng.
Những điểm khác biệt chính giữa kiếm hiệp cổ điển và kiếm hiệp tiểu thuyết mạng:
Hệ thống sức mạnh trở nên có cấu trúc hơn...